İstanbul’un Kültür Alanındaki Yeni Buluşma Noktası: Diş Sağlığı Müzesi

Diş Sağlığı Müze'si kentin önemli kültür mekanlarından biri oldu

Dilara Delen 

Müze Koordinatörü  -  Diş Sağlığı Müzesi

İstanbul’da diş hekimliği tarihi ve dental endüstriyel miras temalı bir müze olan Diş Sağlığı Müzesi; 2026 yılı boyunca gerçekleştirdiği etkinliklerle yalnızca bir sergi mekanı olmanın ötesine geçerek kentin önemli kültür ve düşünce platformlarından birine dönüştü. Diş Sağlığı Müzesi, düzenlediği Disiplinler Arası Söyleşiler Programı ile diş hekimliği tarihini ve endüstriyel mirasını tıbbi bir nesne olmanın ötesine taşıyarak geniş bir kültürel zemin oluşturdu. “Müze yalnızca sergi değil, düşünme alanıdır” yaklaşımıyla hazırlanan program kapsamında yıl boyunca arkeolojiden hukuka, sanat tarihinden edebiyata uzanan farklı alanlardan 21 uzman, akademisyen ve araştırmacı İstanbullularla buluştu.

Programın diş hekimliği tarihi, dental miras ve arkeoloji odaklı ilk etkinliklerinde, Trakya Üniversitesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Daniş Baykan "Antik Çağ’ın Cerrahi Aletleri" başlıklı konuşmasıyla tıp ve diş hekimliği tarihinin erken dönemlerine ışık tuttu. Yüksek Mimar ve Mimarlık Tarihçisi Adnan Özerler, Osmanlı tıp ve tıp eğitimi tarihinin izlerini Haseki-Cerrahpaşa ekseninde değerlendirirken, İstanbul Arkeoloji Müzeleri Uzman Arkeoloğu Sırrı Çölmekçi ve Uzman Arkeolog Emrah Kahraman arkeolojik veriler üzerinden geçmişin tedavi uygulamalarını ve beden algısını ele aldı. Araştırmacı yazar Turgay Tuna ise "Eski Mısır’da Ölüm ve Mumyalama" başlıklı söyleşisinde dönemin ölüm ritüellerini ve bedenin kutsallığını masaya yatırdı.

Müzedeki söyleşiler, diş kavramının kültürel boyutlarının yanı sıra endüstriyel ve kültürel mirasın korunması konularına da odaklandı. Doç. Dr. Anıl Özgüç, "Sinema ve Edebiyatta Diş Metaforu" başlıklı sunumuyla diş kavramının sanattaki sembolik karşılıklarını incelerken, Bilgi Üniversitesi Araştırma Görevlisi Levent Tökün yerlerinden edilmiş kültürel varlıkların iadesi konusunu etik, hukuki ve tarihsel boyutlarıyla değerlendirdi. Programın hukuk boyutunda Avukat Haluk İnanıcı dijital müzecilik, özel sergiler ve telif hakları üzerine görüşlerini paylaşırken, Prof. Dr. Nuray Ekşi ise silahlı çatışma dönemlerinde kültür varlıklarının korunmasına ilişkin uluslararası hukuki çerçeveyi anlattı. "Kültürel Mirasın Peşinde: Kaçakçılıkla Mücadele, Sahtecilik ve İade Süreçleri" başlıklı panelde ise Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılıkla Mücadele Daire Başkanlığı’ndan Arkeolog Levim Güney ve Arkeolog Tuğba Uluger ile İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’den Sanat Tarihçi Mustafa Ergül, Bilgi Üniversitesi’nden Araştırma Görevlisi Arkeolog&Sanat Tarihçi Levent Tökün, bilgi ve deneyimlerini aktardı.

Ressam Meryem Günana ile sanat tarihine farklı bir perspektiften bakılırken, yazar Yıldırım Büktel Kudüs’ün kültürel mirasını, İstanbul Arkeoloji Müzeleri Uzman Arkeolog Sedat Öztopbaş ise Anadolu sikkelerindeki figüratif anlatımları inceledi. İstanbul Arkeoloji Müzeleri Uzman Arkeoloğu Mehmet Ali Polat, Haydarpaşa kazılarının İstanbul’un tarihsel gelişimine katkılarını aktarırken, Oya Araştırmacısı Emine Semra Erkan ise Yemeni oyalarındaki hayvan motiflerinin kültürel hafızadaki yerini ele aldı.

Müze aynı zamanda, çocuklar ve modern diş hekimliği profesyonellerine yönelik etkinliklere de ev sahipliği yaptı. Çocuklar için Dt. Emine Nalçacı Maviş tarafından "Çocuklarda Diş Sıkmada Yoga ve Nefes" atölyesi gerçekleştirilirken, Prof. Dr. Meltem Erinçmen Kanoğlu "Tumburluplar – Diş Hekiminde" adlı kitabının imza gününde ailelerle buluştu. Diş hekimliği alanındaki güncel yaklaşımlar kapsamında ise Dt. Beyza Ünal Görgün, "Klinikten Bütüne: Diş Hekimliğinde Estetik ve Bütünsel Yaklaşımın Yolculuğu" başlıklı söyleşisinde mesleki vizyonunu genç meslektaşlarıyla paylaştı.

Yıl boyunca gerçekleştirilen bu etkinlikler, Diş Sağlığı Müzesi’nin yalnızca sektörel ve teknik objelerin sergilendiği statik bir mekan olmadığını ortaya koydu. Diş hekimliği tarihini ve dental endüstriyel mirası; insanlık tarihinin, sanatın, hukukun, estetiğin ve toplumsal belleğin kesişim noktasında konumlandıran müze, bu alanları kültürel mirasla buluşturan özgün programları sayesinde İstanbul’un yeni nesil müzecilik anlayışının dikkat çeken örneklerinden biri oldu.